大阪府外国人情報コーナー Osaka Information Service for Foreign Residents(OIS)

การเสียชีวิตและการรับมรดก

【คำถาม】กรณีที่ชาวต่างชาติที่พำนักอยู่ในประเทศญี่ปุ่นเสียชีวิต จะใช้กฎหมายตามเกณฑ์ของกฎหมายที่ใช้บังคับแก่กรณีว่าด้วยมรดกของประเทศไหน

【คำตอบ】
<ตามกฎเกณฑ์ของกฎหมายที่ใช้บังคับแก่กรณี> เกี่ยวกับกฎหมายว่าด้วยการยอมรับทั่วไป ดั่งที่บัญญัติไว้ตาม มาตรา 36 นั้นจะใช้กฎหมายของประเทศของผู้รับมรดกเป็นกฎหมายที่ใช้บังคับแก่กรณี   การรับมรดกนั้น ตามหลักแล้วจะแบ่งเป็น 2 สถานภาพใหญ่ ๆ   คือ สถานภาพที่หนึ่ง “ประเมินทรัพย์ทุกประเภท และมูลค่าที่ได้รับรวมกัน” จะใช้กฎหมายแห่งประเทศของผู้รับมรดกใช้ดำเนินการโดยจะรวมทุกประเภทของทรัพย์สิน อสังหาริมทรัพย์ที่เกี่ยวข้องทั้งหมด โดยไม่คำนึงถึงสถานที่ตั้งทรัพย์สิน  และอีกสถานภาพหนึ่งคือ
“แยกประเมินประเภททรัพย์สิน และมูลค่า” คือจะแยกประเภททรัพย์สินที่ได้รับเป็น สังหาริมทรัพย์  และอสังหาริมทรัพย์  โดยใช้กฎหมายแห่งประเทศของผู้รับมรดกดำเนินการเกี่ยวกับ สังหาริมทรัพย์  แล้วใช้กฎหมายของประเทศที่มีทรัพย์สิน ตั้งอยู่นั้นดำเนินการเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์

<การขัดกันแห่งกฎหมาย> กรณีที่รับมรดกโดยใช้กฎหมายแห่งประเทศของผู้รับมรดกดำเนินการนั้น และมีกำหนด
ว่าให้ใช้กฎหมายภูมิลำเนาเป็นกฎหมายที่ใช้บังคับแก่กรณี จะทำให้เกิด “การขัดกันแห่งกฎหมาย” ขึ้น อย่างไรก็ดีเมื่อได้รับการยอมรับว่าญี่ปุ่นเป็นประเทศที่มีทรัพย์สิน ตั้งอยู่นั้น จะใช้กฎหมายแพ่งของประเทศญี่ปุ่นบังคับแก่การดำเนินการรับมรดก

【คำถาม】กรณีที่คู่สมรสคนญี่ปุ่นเสียชีวิต คู่สมรสคนต่างประเทศสามารถรับสืบทอดมรดกได้หรือไม

【คำตอบ】
<ตามกฎเกณฑ์ของกฎหมายที่ใช้บังคับแก่กรณี>การคู่สมรสคนญี่ปุ่นเสียชีวิต、การรับมรดกจะต้องปฏิบัติตามกฏหมายพลเรือนของประเทศญี่ปุ่น  ถึงแม้คู่สมรสจะเป็นคนต่างประเทศ、ก็ถือว่ามีสิทธิที่จะเป็นทายาทรับมรดกโดยชอบธรรมตามกฏหมาย
<การแบ่งทรัพย์มรดก>ถ้าทายาทรับมรดกมีหลายคน ก็จะต้องทำการ「ตกลงร่วมกันเพื่อแบ่งปันทรัพย์มรดก」 โดยการเจรจากัน   ถ้าสามารถจัดให้มีการตกลงร่วมกันในการแบ่งปันได้、ก็สามารถแบ่งทรัพย์มรดกได้โดยเสรี อนึ่ง、ได้มีการกำหนดไว้ในกฏหมายพลเรือนว่า สัดส่วนของมรดกที่คู่สมรสจะได้รับนั้น、กรณีที่ทายาทรับมรดกคือ คู่สมรสและบุตร、ก็จะได้รับในสัดส่วนคนละครึ่งหรือ 1 ส่วน 2    แต่ถ้าทายาทรับมรดกคือ คู่สมรสกับบิดามารดา、คู่สมรสจะได้รับสืบทอดมรดกในสัดส่วน 2 ส่วน 3     ถ้าทายาทรับมรดกคือ คู่สมรสและพี่น้อง、คู่สมรสจะได้รับมรดกในสัดส่วน 3 ส่วน 4   ถ้ามีพินัยกรรม、โดยหลักการแล้วจะต้องปฏิบัติตามพินัยกรรมนั้น


【คำถาม】กรณีที่ชาวต่างชาติที่พำนักอยู่ในประเทศญี่ปุ่นมีความต้องการทำพินัยกรรม  จะต้องทำในรูปแบบไหน  และจะต้องดำเนินการตามกฏหมายของประเทศใด

【คำตอบ】 
<รูปแบบของพินัยกรรม> “สนธิสัญญาเกี่ยวกับการละเมิดกฏหมายรูปแบบของพินัยกรรม” บัญญัติขึ้นในปี ค.ศ. 1961 ซึ่งประเทศญี่ปุ่นให้สัตยาบันกับกฏหมายนี้ด้วย ดังนั้นจึงมีการบัญญัติ 
“กฎหมายที่เกี่ยวกับกฎหมายที่ใช้
บังคับแก่กรณีของรูปแบบของพินัยกรรม” ขึ้น  ตามกำหนดของกฎหมายนี้  ถ้าเข้าอยู่ในขอบข่ายของข้อใดข้อหนึ่ง ข้างล่างนี้จะถือว่าเป็นพินัยกรรมที่มีผลสมบูรณ์
① กระทำตามกฎหมายท้องถิ่นที่ทำพินัยกรรมบัญญัติไว้
②กระทำตามกฎหมายของประเทศที่ผู้ทำพินัยกรรมมีสัญชาติขณะที่ทำพินัยกรรม หรือขณะที่เสียชีวิต
③ กระทำตามกฎหมายของท้องถิ่นที่ผู้ทำพินัยกรรมมีชื่อในทะเบียนที่อยู่ขณะที่ทำพินัยกรรม หรือขณะที่เสียชีวิต
④ กระทำตามกฎหมายของท้องถิ่นที่ผู้ทำพินัยกรรมพำนักอยู่เป็นประจำขณะที่ทำพินัยกรรม หรือขณะที่เสียชีวิต
⑤ เกี่ยวกับกฎหมายว่าด้วยอสังหาริมทรัพย์ กระทำตามกฎหมายของท้องถิ่นที่อสังหาริมทรัพย์นั้นตั้งอยู่
   กรณีที่พำนักอาศัยอยูในประเทศญี่ปุ่น ทำพินัยกรรมที่ญี่ปุ่น สามารถใช้กฎหมายแห่งประเทศญี่ปุ่นเป็นกฎหมาย
ท้องถิ่นที่ทำพินัยกรรมได้  ตามปกติพินัยกรรมที่ประเทศญี่ปุ่นจะมีดังนี้ “พินัยกรรมแบบเขียนเอง”,
“พินัยกรรมแบบ
เอกสารฝ่ายเมือง”, “พินัยกรรมแบบเอกสารลับ” การทำพินัยกรรมแบบเอกสารฝ่ายเมือง จะทำขึ้นกับเจ้าหน้าที่ทะเบียนของสำนักงานทะเบียน(โคโชนินยะคุบะ)