よくある生活質問集・Malimit na tinatanong at mga kasagutan

Q: Ano ang kina-kailangan gawin ng isang dayuhang naninirahan sa Japan kung nawala ang kanyang pasaporte?

A: Kapag nawala ng isang dayuhan ang pasaporte niya, kailangang gawin niya ang mga sumusunod.

1. Pumuta sa pinakamalapit na estasyon ng pulis at i-report na nawala pasaporte. Kumuha ng sertipikasyon at italata kung paano nawala ang pasaporte.
2. Ipaalam sa Embahada o Konsulado sa nakataan na bansa upang mabigyan ng pasamantalang pasaporte o sertipikasyon sa paglalakbay habang isinasagawa ang bagong pasaporte (provisional passport/travel affidavit).

• Osaka Prefectural Police
• Mga Embahada/ Konsolado sa Japan

Q: Ano ang Status of Residence( katayuan sa paninirahan)? Anu-anong uri ng status meroon nito?

A: Naayon sa batas ng Imigrasyon ang mga uri ng aktibidad na pinapahintulutang gawin ng mga dayuhan habang naninirahan sa Japan, na nahahati sa ilang kategorya.
Listahan ng Status of Residence

Q: Pumunta ang Dayuhan sa Japan na may Panandaliang Visitor period na Visa. Maaari bang mag-extend nang haba ng bisa sa pananatili sa Japan?

A: Sa pangkalahatan ang pangkaraniwan pag-update o pagpapahaba ng pananatili para sa maikling period ng bisa ay hindi pinapahintulutan maliban lamang kung mayroon mabigat na dahilan na kailangan pang manatili sa Japan.

Para sa mga detalye, alamin sa website ng Immigration Service Agency of Japan.

Q: Bilang isang Guro ng Lengwahe na magtratrabaho sa Japan . Ano ang mga pamamaraan ang nararapat kong sundin?

A: Depende sa lugar ng employer na inaaplayan mong magtratrabaho ay naiiba ang status visa ng paninirahan.

1. Ang status na “Professor (Kyooju)” ay para sa pananaliksik, pag-gabay sa na nanaliksik, o pagtuturo sa mga unibersidad, katulad sa institusyon, o mataas na kolehiyong teknikal.
2. Ang status na “Instructor(Kyooiku)” ay para sa pagtuturo sa (kabilang ang mga magtuturo ng wika) paaralang elementarya, junior high, senior high, eskwelahan para sa may kailangan nang espesyal na atensyon, paaralang bokasyonal, mga pasilidad o organisasyon na may aktibidad sa pagtuturo na may tuntunin pang- edukasyon sa wika ng mga ito.
3. Ang status na “Engineer・Espesyalista sa Humanities・Negosyong pang- Internasyonal　（Gijutsu・Jinbun Chishiki・Kokusai Gyoomu）” ay para sa gurong nagtuturo ng wika sa isang language school na pinapatakbo ng kumpanya, o isang lektor sa korporasyon na magtuturo ng wika so loob ng kumpanya.

Para sa mga detalye ng bawat status ng visa, tingnan ang website ng Immigration Service Agency of Japan.

Q: Bilang isang Internasyonal Estudyante na nag-aaral dito sa Japan, pag-tapos ng graduation maaari pa bang ipagpatuloy ang paghahanap ng tradaho?

A: Ang Internasyonal Estudyante na naka-tapos na, na hindi pa nakakahanap ng trabaho ay maari magpalit ng Status ng Visa sa「Partikular na Aktibidad」para maipagpatuloy ang paghahanap ng trabaho. Na may 1 taon na palugit lamang na pinahihintulutan na makahanap ng trabaho sa ilalim ng suporta ng Eskwelahan na pinag- tapusan.
Para sa mga detalye, tingnan ang website ng  Immigration Service Agency of Japan.

Q: Anong mga institusyong pang-edukasyon ang kwalipikado na makakuha ng student visa?

A: Mga unibersidad sa Japan, kolehiyong teknikal, senior high school (kasama ang upper secondary ng integrated secondary school at high school ng special needs school), junior high school (kasama ang lower secondary ng integrated secondary school at middle division ng special needs school), elementarya ( kasama ang elementary division ng special needs school), paaralang bokasyonal, mga pasilidad o organisasyon na iba’t-ibang paaralan o isang institusyon.
Para sa mga detalye, tingnan ang website ng Immigration Service Agency of Japan.

Q: Gusto kong magpakasal sa isang dayuhan na kasalukuyang nakatira sa ibang bansa, pagkatapos naming magpakasal ay papuntahin siya sa Japan at magsama kami. Ano ang dapat gawin?

A: Proseso ng Kasal: Unahing isagawa ang kasal ayon sa wastong pamamaran ng bansa sa ibang bansa. May dalawang paraan para makasama ang kinasal na makapunta sa Japan.

[ Paraan ng Pagpapapunta sa Kinasal ]

1. ‘Pre-application for Visa’ Kung ang ikinasal na dayuhan ay nasa kanya bansa , maaari mismong direkta mag-aplay ng visa na “Spouse of Japanese National” sa Japanese Embassy.
2. ‘Certificate of Eligibility (CoE)’ Pagbalik sa Japan, ang asawang Hapon ang mag – aapply ng Certificate of Eligibility sa pinakamalapit na Immigration office bilang kinatawan. Kapag nakuha na ang Certificate of Eligibility, ipadala ito sa dayuhang asawa para kumuha ng visa sa Japanese Embassy/ Consulate sa bansa.

Para sa mga detalye, tingnan ang website ng Immigration Service Agency of Japan.

Q: Ako ay kasalukuyang naninirahan sa Japan bilang Internasyonal Studyante. Nais kong papuntahin ang aking asawa at anak. Paano ang proseso? Makakapagtrabaho ba ang asawa ko?

A: Ang estudyanteng magpapapunta sa pamilya ay dapat pumunta sa pinakamalapit na immigration office at mag-aplay ng Certificate of Eligibility ng “Dependent (Kazoku Taizai).”

Para sa aplikasyon ng Certificate of Eligibility sa “Dependent (Kazoku Taizai)”, makipag-ugnayan sa Immigration. Sa “Dependent (Kazoku Taizai)” hindi pinapayagan na magtrabaho ng regular. Maliban kung makakuha ng “Permission to Engage in Activity Other Than That Permitted ( Shikakugai Katsudo Kyoka),maaaring mag-part-time job (may limitasyon sa oras at uri ng trabaho).

Para sa mga detalye, tingnan ang website ng Immigration Service Agency of Japan.

Q: Sa ngayon ako ay nag-pakasal sa Hapon pero may anak ako 10 taon sa una kong asawa na gusto naming masama ang aking anak.

A: Kung ang magulang ng bata at may status na “Spouse of Japanese National,” na naninirahan sa Japan. At kung ang anak ay hindi anak ng kasalukuyang asawa ‘Stepchild,’ maaaring pagkalooban ang bata na manirahan ng permanente ‘Long Term Resident’ na kasama ang magulang sa Japan.

Para sa mga detalye, tingnan ang website ng Immigration Service Agency of Japan.

Q: Pareho kaming Dayuhang mag-asawa na nakatira dito sa Japan. Mag-asawa kaming dayuhan na nakatira sa Japan. Naipanganak na ang anak namin. Anong proseso ang kailangan naming gawin?

A: Kung ang magulang ay parehong dayuhan nasyonalidad, ang pinanganak ay naayon sa nasyonalidad ng mga magulang kaya kailangang kumuha ng “status of residence.” Isinagawa sa Immigrasyon ang pag-aplay ng residential statg us sa loob ng 30 araw sa petsa ng kapanganakan ng bata. Kung lalabas ng Japan sa loob ng 60 na araw pagkatapos itong ipanganak (hindi kasama ang paglabas ng bansa gamit ang Re-entry Permit) hindi kailangan ng aplikasyon. Kung walang balidong visa ang magulang o ipinade-deport sila, hindi pinahihintulutan na mabigyan ng residential status ang bata.

[ Pagrerehistro ng Kapanganakan ]
Pagkatapos mag bigay silang, kailangan iparehistro ang bata sa munisipyo sa loob ng 14 na araw. Kapag naisumete, makakagawa ng resident record bilang “Temporary Resident due to Birth” sa address. (Sa loob ng 60 na araw kapag hindi nakapag-aplay ng Status of Residence ng bata, maaaring mawala ang resident record niya)

[ Pagkuha ng Residential Status ]
Pagkapanganak mga dokumentong kailangan para sa Residential Status ay ang mga sumusunod.

• Dokumentong nagpapatunay ng pag-bigay silang sa anak (Birth Certificate, Mother and Child Health Handbook, atbp)
• Mga Dokumentong na angkop sa Aktibidad mo sa Japan
• Pasaporte (kung hindi maipakita ang pasaporte, itala ang dahilan)

[ Residentce Card ]
Kapag nakakuha ng Resident Status, maging mid o long term resident,ipagkakaloob ang Residence Card.
Para sa mga detalye, tingnan ang website ng Immigration Service Agency of Japan.

Q: May mahaba pa akong matitirang “period of stay” sa Japan, babalik muna ako sa aking bansa ng panandalian. May kailangan bang gawin?

A: Ang may Mid hangang Long Term na pansamantalang lalabas ng Japan, at muling babalik na parehong status gamit ang visa na hawak nito, may 2 paraan depende sa haba ng pagliban.

Sa panahon ng pag-alis sa Japan na wala pang 1 taon (Pinapahintulutan na muli makapasok sa Japan):
Kung may balido na Pasaporter at Residentce Card (o Special Permanent Resident Certificate), at babalik sa Japan sa loob ng 1 taon mula sa paglabas (*kung mas maikli ang natitirang “period of stay” hanggang doon lamang; 2 taon para sa Special Permanent Resident), hindi na kailangan kumuha ng re-entry permit. Sa sistemang ito, hindi pwedeng i-extend ang panahong pwedeng ilagi sa abroad kung nasa abroad pa sila. Kung hindi makabalik sa Japan sa loob ng 1 taon o sa nasabing panahon(*), mawawala ang kanilang residential status.

Pag-labas sa Japan na 1 taon (2 taon para sa Special Permant Resident) na humigit pa (Pinapahintulutan pa na makabalik sa Japan):
Mag-aplay ng Re-entry Permit sa Immigration bago umalis ng Japan.
Bisa: Ang “Re-entry Permit” ay balido hanggang “5 taon” lamang (6 na taon para sa Special Permanent Resident.)

Q: Dumating ako sa Japan gamit ang Temporary Visa. Balak kong i-renew ang “Temporary Visa” ko at manatili ng mahigit sa tatlong buwan. Maari ko bang gamitin ang residence card ko bilang ID “Identity Document.”

A: Kung pumasok sa Japan gamit ang “Temporary Visitor Visa”, kahit mabago at mabigyan ka ng 3 buwan o higit pa, hindi kayo maiisyuhan ng Residence Card . Ang naiisyuhan ng Residence Card ay ang mga dayuhan na may mid to long-term residents. Nasa mga sumusunod ang hindi maari maisyuhan ng Residence Card.

1. Ang hindi humigit sa “3 buwan” na nabigyan bisa
2. Ang nabigyan ng Short-term stay
3. Ang may status na Diplomat o Opisyales
4. Ang mga taong nakasaad sa ordinansa ng Ministry of Justice na tinutukoy mula 1) hanggang 3) .
5. Ang may Special Permanent Resident. (“Binibigyan sila ng Special Permanent Resident４ Certificate”)
6. Ang mga walang status of residence .

Para sa mga detalye, tingnan ang website ng Immigration Service Agency of Japan.

Q: Anong kailangan kong gagawin kapag lilipat ng bagong munisipyo o sa ibang bansa?

A: Kung saan ka naninirahan na munisipilidad ngayon , bago ka lumipat sa ibang lugar dapat ka munang  pumunta sa munisipyo para humingi ng “Abiso sa Pag-alis sa lugar.” Pagkatapos na makakuha ng “Abiso sa Paglipat,” doon sa bagong lugar na lilipatan, pumunta sa bago munisipyo sa loob ng 14 na araw para kumuha ng “Abiso sa Paglipat.” Kailangan dalhin ang iyong Residencial Card o kaya ang Special Permanent Resident Certification para sa “Sertipiko ng paglipat sa paglabas”sa munisipilidad na tinirhan mo. At kahit na parehong lungsod ang relokasyon na nilipatan ay kailangan din sa loob ng 14 na araw ay dapat pumunta sa munisipilidad para sa “Abiso sa pagbabago ng Address” kung saan ka naglalagi.

At kung lalabas sa bansa at lilipat sa ibang bansa, kinakailangan mo ipaalam ang paglisan sa bansa . Ngunit wala sertipiko na binibigay sa paglipat sa ibang bansa. Kung babalik ka sa Japan gamit ang Re-entry Permit at may tirahan ka na, kailangan mong dalhin ang pasaporte at Residence Card, asikasuhin ang pagbabalik sa bansa upang maayos ulit paglipat sa loob ng 14 na araw.

Kung hindi mo sinatupad ang mga kinakailangang mga Abiso at sa mga nasabing petsa, maaaring kang maparusahan at mawalan ka ng residential status dito sa Japan.

Para sa karagdagang impormasyon tingnan ang website ng Ministry of Internal Affairs at Komuniksayon.

Q: Gusto kong malaman kung paano mag-pakasal na gaganapin sa Japan ang isang Hapones at Dayuhan.

A:

[ Paraan ng Kasal ]
Kung ikakasal ang isang Hapon at dayuhan sa Japan, ito ay naayon sa tradisyonal ng kanilang lugar sa Japan. Sa parte ng Hapon kailangan ang Family Register, at sa parte naman ng Dayuhan ay kailangan ang pasaporte at “Certificate of Legal Capacity to Contract Marriage” atbp. Nagkakaiba ang kinakailangang dokumento ayon sa bansa ng pinanggalingan, kaya’t makipag-ugnayan sa City Hall/Barangay/Munisipyo.

[ Pagiging Epektibo ng Kasal ]
Ang kasal na inirehistro sa Japan ay epektibo sa Japan, ngunit hindi ibig sabihin legal din ito sa bansa ng dayuhan. Alamin sa inyong Embahada o Konsulado sa Japan.

[ Certificate of Legal Capacity to Contract Marriage ]
Kung ang Dayuhan ay meron mga sertipiko na nagpapatunay na may kakayahan magpakasal o makakuha ng mga dokumento sa gobyerno ng bansa ng Dayuhan na matugunan ang mga hinihinging dokumento para sa legality ng pagpapakasal. Kadalasan ang dokumentong ito ay nakukuha sa Embahada ng Pilipinas  o Konsulado ng Pilipinas na nasa Japan. Ang mga dokumentong nakasulat sa ibang wika ay kailangang isalin sa Nippongo. May mga bansang hindi nag-iisyu ng Certificate of Legal Capacity to Contract Marriage. Sa gayang kaso, magsumite ng kapalit na dokumento.

Q: Ano ang proseso kung parehong dayuhan ang ikakasal sa Japan?

A:

[ Ayun sa pamamaraan ng Bansa Hapon ]
Maaring magsumite ng Kasal sa munisipyo na kung saan naka address ang tinitirhan, alinsunod sa batas ng Japan. Kumuha ang bawat isa ng “Certificate of Legal Capacity” mula sa kani-kanilang Embahada/ Konsolado at ilakip sa pinagsalinan ng wikang banyaga sa wikang hapon. Ang sinuman ang mag-salin ng mga sertipikasyon o dukumento ng kasal ay tinatanggap, bagama’t ang nag-translate ng mga dokumento ay dapat naka-lagdaan ang pangalan ng tao nag-translate, address o opisina na kung saan at sino ang nag-translate ng mga dokumento ng mga ito. Tiyakin na nakabatay at tama ang pagsalin ng wika sa orihinal ng mga dokumento. Kung naipasa ng kompleto ang mga dokumento at nakatanggap ng notipikasyon , ito ay opisyal na kinikilalang kasal ayon sa batas ng Japan. Upang masigurado na balido ang naturing na kasal sa bawat bansa ninyo ay kailangan makipag-ugnayan kayo sa iyong embahada upang upang alamin na opisyal na totoo ang sertipikasyon na talagang kasal kayo sa isa’t isa.

[ Ayun sa pamamaraan sa bansa ng dayuhan]
May bansa na pareho ang patakaran ng pagpaparehistro ng kasal kahit na ang isang partido ang mag-parehistro ng kasal ay opisyal na kinikilala din silang legal ang kasal nila sa bawat isa’t isa. May ilang mga Konsulado na hindi tumanggap ng mga aplikasyon para sa pagpaparehistro ng kanilang kasal , kaya bago magpakasal sumangguni muna sa kanilang Emabahada/Konsulado.

Q: Kung ang Hapones ay mag-papakasal sa isang Dayuhan sa ibang bansa ano ang mga paraan na dapat alamin.

A: Kung ikakasal ang Hapones at Dayuhan sa bansa ng kabiyak o sa ibang bansa, may dalawang sitwasyon na dapat isaisip na paraan.

[ Paraan ng Bansa ng Seremonya ]
Susundin ang sistema ng bansa kung saan igaganap ang kasal. Kailangang ibigay ng ikakasal ang mga dokumentong kakailanganin sa bansang gaganapan ng kasal. Dapat kumpletuhin ng parehong panig ang mga kinakailangang dokumento. Pagkatapos, para sa ulat sa Japan, kailangang magsumite ng sertipikasyon ng kasal sa Embahada ng Japan / Konsulado, o diretsong ipadala sa opisina ng munisipyong na rehistrado ang Koseki sa Japan, sa loob ng 3 buwan mula sa petsa ng kasal. Kung ang sertipikasyon ng kasal nasa wikang banyaga, kailangan isalin sa wikang hapon at ilakip ito sa ipapasang dokumento.

[ Paraan ng Japan ]
Ito ay maaaring direktang ipadala ang mga kinakailangang dokumento sa opisina ng munisipyo ng koseki sa Japan. Kapag nagpakasal ang Hapones at Dayuhan sa Japan ang hinihinging dokumento ay mag-kapareho lamang.

[ “Certificate of Legal Capacity to Contract Marriage” ng Hapon ]
Maaaring kumuha ng batayan sa Koseki Extract/ Abstract ng Family Record na karehistro mula sa Bureau of Legal Affairs sa lugar na tinitirhan sa Japan, o sa Embahada /Konsulado ng Japan na nasa ibang bansa.

Tingnan ang HP ng Ministry of Justice Civil Affairs Bureau para sa detalye.

Q: Kung matagal ng naninirahan ang mag – asawang dayuhan na mag-kaiba ang kanilang Nasyonalidad. Ano ang proseso ng Diborsyo?

A:

[ Nababatay na Batas ]
Kung mag-kaiba ang nasyonalidad, walang batas ng bansa ang magkasinghawig, kaya’t ibabatay ang (1) batas ng karaniwang lugar ng paninirahan (2) Kung wala, ang batas ng bansang may pinakamalapit na ugnayan. Kung ang karaniwang lugar ng paninirahan ay Japan, batas ng Hapon ang ibabatay sa kanila.
Kumonsulta sa kani-kanilang embahada o konsulado para sa detalye.

Q: Ano ang mangyayari sa residential status ng dayuhan pagkatapos ng diborsyo?

A: Para sa medium-to -long term residents na nasa Japan bilang asawa Kung ang taong may status na “Dependent,” “Designated Activities,” “Spouse of Japanese National” o “Spouse of Permanent Resident,” kapag nag-diborsyo o naulila, dapat mag-report sa Immigrasyon sa loobng 14 na araw.

[ Kung nakipag-diborsyo sa Hapones ]
Kapag diniborsyo ninyo ang asawa ninyong hapon, mawawala ang kwalipikado sa “Spouse of Japanese National.” Batay sa 1996 na circular ng Immigrasyon, may posibilidad na maibigay ang “Long-Term Resident” sa dayuhang magulang na nagpapalaki ng menor de edad na anak na Hapones.

[ Parehong Dayuhan na nagdiborsyo ]
Kung ang asawa ay Permanent Resident ang status ay “Spouse of Permanent Resident” o kung Dependent ka bilang pamilya na may status na naninirahang Dayuhan bilang Estudyante o kaya naman Empleyado mawawala ang pagiging kwalipikado sa pag-diborsyo.

Kung ang asawa ay isang “Spouse of Japanese National” o “Spouse of Permanent Resident” ay hindi ginagampanan ang tungkulin bilang isang asawa nang tuluy-tuloy na 6 na buwan o higit nang walang wastong dahilan, maaaring makansela ang residential status.

Q: Bilang dayuhan na nakatira sa Japan, nais ko na makipagdiborsyo sa aking asawang Hapon, maaari ba akong humingi ng danyos moral at paghahati ng ari-arian?

A: Maaari. Kung magkasundo kayong mag asawa magkasundo sa oras ng diborsyo, maaaring gawing notaryo ang kasulatan ang nilalaman ng napagkasunduan.

[ Naaangkop na Batas ]
Kung hindi magkasundo , idadaan sa legal na proseso. Para sa mag-asawang Hapones at dayuhan na may karaniwang lugar ng paninirahan sa Japan. Batas ng Hapon ang susundin sa danyos moral at paghahati ng ari-arian. Ang halaga ng danyos moral ay depende sa tagal ng kasal, dahilan, at kakayahang magbayad. Sa paghahati, ang mga ari-ariang nabuong mag-asawa habang kasal ang sakop. Maari ring hilingin ang paghahating pensiyon ng asawa sa panahon ng kasal.

Q: Kung isinilang sa Japan ang anak ng mag-asawang Hapones at Dayuhan , paano ang nasyonalidad, batayan sa kapanganakan, at apelyido na gagamitin ng batang isinilang.

A:

[ Nasyonalidad ]
May dalawa paraan ang pagtamo ng Nasyonalidad ng bata. Ito ay ang ka-dugo at bansang sinilangan. Kung ang mga magulang ay parehong Hapones ganun din ang matatamo nyang nasyonalidad. At kung ama o ina ay Hapones maaaring nyang matamo ang nasyonalidad ng kanyang ama o ina. At kung sino man sa kanyang magulang na may ibang nasyonalidad maaaring mag-tamo ng dalawang nasyonalidad ang bata na naaangkop sa batas ng kanyang magulang.

[ Pagrehistro ng Panganganak ]
Kapag ipinanganak sa Japan, kailangan iparehistro ito sa munisipyo sa loob ng labing apat na araw magmula sa araw ng kapanganakan.
Kung kukuha rin ng nasyonalidad ng dayuhang magulang, kailangan ding ipagbigay alam ang kapanganakan sa embahada o konsulado ng magulang sa Japan. Kapag naparehistro ang bata, magagawan siya ng certificate of residence.

[ Apelyido ]
Kung ang magulang ng bata ay hapones ,karaniwang papasok sa family register ang pangalan ng bata na mamanahin ng bata ang apelyido ng kamyang magulang dahil nakaulat na sa koseki ng ama o ina ng batang isinilang. May paraan din upang gamitin ang apelyido ng dayuhang asawa.

Q: Dayuhang naninirahan sa Japan. Paano gumawa ng huling habilin at aling bansa na batas ang susundin?

A:

[ Paraan ng Huling Habilin ]
Ang “Convention on the conflicts of laws relating to the form of testamentary dispositions” ay ipinasa noong 1961. Kasama rin ang Japan dito kung kaya’t natatag ang “Act on Governing Laws Relating to the Form of Testamentary Dispositions.” Ayon sa batas na ito, kung sumusunod sa anuman sa baba, ang porma ng huling bilin ay may bisa.

1. Sa batas kung saan ginawa ang huling habilin
2. Sa batas ng bansa ng namatay ayon sa kanyang nasyonalidad noong isinulat niya ang huling habilin o noong namatay siya
3. Sa batas ng lugar na tinitirhan ng namatay noong isinulat ang huling habilin o noong namatay siya
4. Sa batas ng lugar na pangkaraniwang tinitirhan ng namatay noong isinulat niya ang huling habilin o noong namatay siya
5. Tungkol sa real property, batas ng lokasyonng ng ari-arian

Kung nakatira siya sa Japan, maaari siyang gumawa ng huling habilin ayon sa batas ng Japan na kung saan niya gagawin ito. Ang karaniwang huling habilin sa Japan ay “sulat-kamay na habilin (holographic will)”, “pina-notaryong habilin (notarial deed will)” at “secret will”. Ang pina-notaryong habilin ay ipapagawa sa notary public office.

Simula Hulyo 10, 2020, ipinatupad ang “Act on Safekeeping of Wills at the Legal Affairs Bureau, etc.”. Ito ay bagong systema na puwedeng magpatago sa Legal Affairs Bureau ng sulat-kamay na habilin (holographic will) na madalas itinatago sa sariling bahay. Dahil dito, maiiwasan ang pagkawala at panganib ng palsipikasyon ng huling habilin at hindi na kailangang ipa-probate sa korte (Family Court). At sa paraan nito, mas makakamura kumpara sa paggawa ng pina-notaryong habilin (notarial deed will).

Para sa karagdagang impormasyon tingnan ang Handwitten Will Storage System para sa Wills sa Legal Affairs Bureaus.

Q: Matagal na kaming naninirahan ng pamilya ko sa Japan at nais kong mag-naturalize. Posible ba ito? Sana magtatanong at ano ang proseso?

A: Nakukuha ng dayuhan ang nasyonalidad ng Japan sa pamamagitan ng naturalisasyon. Ayon sa Nationality Act, ang mga pangunahing rekisito ay:

[ Rekisito sa Tirahan ]
May tuloy-tuloy na 5 taon ma tirahan sa Japan.

[ Kakayahan ]
20 taong gulang pataas at may legal capacity ayon sa batas ng sariling bansa.

[ Kagandahang Asal ]
Mabuting asal.

[ Kabuhayan ]
May kakayahan mamuhay sa sariling paa, kayang tumayo bilang isang haligi ng tahanan bilang asawa , o kaya may pamilya ka sa Japan na meron kayo kabuhayan dito sa Japan.

[ Pagkawala ng Dating Nasyonalidad ]
Walang nasyonalidad o talikuran ang dating nasyonalidad pagkuha ng nasyonalidad ng hapon.

[ Paniniwala/Seguridad ]
Sa Konstitusyon ng Japan o ang gobyerno nito hindi nagtatakang pabagsakin ito sa dahas , kahit anumang grupo o organisasyon ay hindi dapat kasapi nito.

(Pagluwag ng Rekisito)
Para sa may kaugnayang pamilya sa Hapones halimbawa asawa ng Hapones o ipinanganak sa Japan,maaaring may mas magaan na rekisito.
Kapag naaprubahan, ang naturalization, gagawan ka ng bagong family register.
Tungkol sa Naturalization magkonsulta sa Legal Affairs Bureau.

Q: Gusto kong magpa-miyembro sa National Health Insurance. Maaari bang sumali ang Dayuhan sa National Health Insurance?

A:

[ Mga Kwalipikasyon sa National Health Insurance ]
Maliban sa mga sumusunod:

1. Yoong naka-enroll na sa ibang pampublikong Health Insurance
2. Yoong tumatanggap ng Proteksyon sa kabuhayan “Seikatsu Hogo”
3. Yoong walang nasyonalidad ng Japan (ayon sa National Health Insurance Enforcement Regulations, Artikulo 1 Seksyon 2 Pagpapatupad)

• Walang status of residence visa
• Mga walang resident record (kahit mas mababa sa 3 buwan ang nakatakdang manatili, na ang status ay “Performing Artists,” “Technical Intern,” “Family Dependent,” o “Designated Activities” at ang may mga ebidensyang tityra nang higit sa 3 buwan, maaring payagan sumali sa NHI.
• Ang may status na “Designated Activities” para sa mag-papagamot o tagapangalaga sa nagpapagamot
• Mga mamamayan ng bansang may Social Security Agreement sa Japan at may Certificate of Coverage mula sa sariling gobyerno

Tandaan, Para naman sa may status na “Opisyal” na katayuan na mamamalagi sa Japan na higit na 3 buwan, na walang resident record, ngunit sakop pa rin ng National Health Insurance.

Q: Hindi ko kayang bayaran dahil sa sobrang mahal ang National Health Isurance. Ano ang dapat gawin?

A: Kung hindi mo talaga kayang magbayad, kumonsulta agad sa National Health Insurance section ng municipal city office. Sa ilalim ng ordinansa o patakaran , maaaring humiling ng pagbawas o pagpapaliban ng koleksyon kung may natatanging dahilan.

Q: Matagal akong naninirahan sa Japan. kung magkasakit ako habang pansamantalang nasa sariling bansa. Sakop ba ng National Health Insurance ang gastusin ko sa pagpapagamot?

A: Maaaring i-apply ang National Health Insurance ang nagastos sa pagpapagamot medikolidad sa ibang bansa, ngunit hindi sakop kung:

1. Ang Paggamot ay sakop ng insurance sa Japan
2. Layunin ng pagpunta sa ibang bansa para magpagamot

Q: Nag-aalala ako na baka nahawa ako sa AIDS. Saan ako maaaring magpatinggin?

A: Karaniwang Tumatagal ng 6-8 linggo bago mabuo ang antibodies ng HIV, kaya magpa-test pagkalipas ng 3 buwan mula sa posibleng exposure na panimulan ng AIDS. Sa Public Health Center Maaari kang magpatinggin na hindi mo kinakailangang ibigay ang iyong pangalan at may libre at anonymous na test.

• Osaka Prefectural Infectious Disease Control Group 06-6944-9157
• chotCAST Smart Life Clinic 06-4708-5035

Q: Pinaghihinalaan kong may depression ako. Gusto kong magpatingin.

A: Kung nahihirapan kang makibagay sa buhay sa Japan o may ibang dahilan, maaaring kumonsulta (karaniwan ay sa Hapones) sa:

• Pinakamalapit na public health center clinic sa inyo
• Osaka Prefectural Mental Health Center
• Osaka City Mental Health Center
• Sakai City Mental Health Center

Maaari ring maghanap sa Osaka Medical Information for Foreigners (Osaka Medical Net)・Osaka-Fu Medical Information Network.

Q: Ang palagi kong iniinom na gamot ay wala mabili dito sa Japan, kaya balak ko magpabili sa sariling kong bansa at ipa-padala sa akin dito sa Japan. Ano ba ang dapat kong tandaan pag-ingatan?

A: Kung para sa pang-sarili ang pag-import ng gamot na gagamitin, may kinakailangan na proseso. Mula noong Pebrero 1, 2023 , maaari nang mag-apply online sa “Pharmaceuticals Import Confirmation Information System. ”
Para sa karagdagang kaalaman, tignan lang ang Ministry of Health, Labor and Welfare Kinki Regional Bureau of Health and Welfare: Magtanong sa 06-6942-4096.

Q: Aling mga bansa ang may Social Security Agreement sa Japan?

A: Upang maiwasan ang dobleng hulog at maitotal ang oanahon ng Kontribusyon may kasunduan ang Jaopan sa ilang bansa . Magkakaiba ang nilalaman depende sa bansa.Pinakabagong impormasyon ay tingnan sa website ng Ministry of Health, Labor and Welfare.

Q: Gusto kong magtrabaho kaya gusto kong ipasok ang anak ko sa nursery school.

A: Ang nursery ay isang child welfare facility na nasa pamamahala ng Ministry of Health, Labor and Welfare. Ito isang pasilidad na pwedeng iiwan ng magulang ang anak kung hindi ito maaalagaan ng magulang dahil siya ay magtratrabaho. Pwedeng i-iwan ang batang 0 anyos hanggang sa edad na bago pumasok ng elementarya. Mayroong dalawang pangunahing uri nursery.

1. Aprobadong Nursery Ito ay nursery na aprobado ng munisipyo dahil natupad nila ang mga kondisyon ng Child Welfare Law. Ang bayad ay depende sa sweldo ng magulang, ang lokasyon ng tirahan at gulang ng bata.
2. Hindi Aprobadong Nursery Ito ang mga Baby hotel at day care center; sariling bayad bawat pasilldad.

Para sa 1) makapasok sa lisensyadong nursery, kailangan ang dahilan ng pangangailangan na hindi maaalagaan ang bata ng magulang dahil magtratrabaho siya atbp. Mag-aplay lang sa munisipyo office. Para sa 2) sa hindi aprobadong nursery, mag-aplay direkta sa pasilidad.

Simula sa 2026, ang sistemang “Any Child Can Attend Daycare” ay ganap nang ipapatupad, na nagpapahintulot sa mga batang pre-school na maiwan sa mga day-care center kahit na ang kanilang mga magulang ay hindi nagtatrabaho. Sa 2024, palawakin ang dami ng bilang ng mga kalahok na lokal na pamahalaan na isasagawa sa mahigit 100 munisipalidad. Mangyaring suriin sa iyong lokal na pamahalaan. Ang pasilidad ay tumatanggap ng mga bata sa pagitan: 0 taon 6 na buwan hanggang wala pang 3 taong gulang

Lokasyon: Mga nursery, certified childcare center, kindergarten, community-based childcare facility, community childcare support center, atbp.
Oras ng paggamit: Pinakamataas na 10 oras/buwan bawat bata.

Q: Ako ay dayuhang inang nadiborsiyada at may pinapalaking anak sa Japan. Nahihirapan ako sa pamumuhay. Nangangailangan ako ng suportang pampinansyal.

A: Kung patuloy mong pinapalaki ang batang Hapones matapos ang diborsyo, may malaking posibilidad na nakakuha ng status na “Long-Term Resident” at makatanggap ng mga tulong pang-ina at anak.

1. Child Allowance
   Para sa lahat ng magulang (Hindi lamang para sa mga Single-parent na pamilya)
   Maari ring makatanggap ang mga dayuhang residente kapag nakarehistro ito at nagpapalaki ng anak. May limitasyon depende sa suweldong natatanggap.
   Kumonsulta sa Child Allowance Section ng inyong City/Ward Office para makapagparehistro.
2. Child Rearing Allowance
   Para sa magulang /guardian na nag-aalaga ng batang hanggang Marso 31 pagkatapos maging 18 (o hanggang wala pang 20 kung may kapansanan). May income limit. Para sa detalye, tingnan ang HP ng Osaka Prefecture Welfare Department.

Aplikasyon: Child Rearing Allowance section ng address na munisipyo.

Para sa iba pang sistema tingnan ang “Impormasyon para sa single-parent households” sa Osaka Prefectural Welfare Department.

Q: Sakop ba ng livelihood protection ang mga dayuhan?

A: Ang Welfare Act ay para sa mamamayang Hapon, kaya’t hindi tuwirang naia-apply sa dayuhan. Gayuman , para sa mga dayuhang nasa Japan at nangangailangan, kung matugunan ang ilang kondisyon, maaaring bigyan ng proteksiyong katumbas sa pamamagitan ng administrative measure na tumutulad sa batas. Kumonsulta sa Welfare Division kung saang munisipyo ka nakarehistro.

Q: Paano makakahanap ng trabaho ang mga dayuhan?

A: Pwedeng maghanap ng trabaho sa mga sumusunod na pampublikong institusyon.

★ Hello Work sa Osaka na may tagasalin sa ibang wika, Osaka Employment Service Center for Foreigners

1. Osaka Employment Service Center for Foreigners
   Hankyu Grand Bldg. 16F, 8-47, Kakudacho, Kita-ku, Osaka
   Tel: 06-7709-9465
2. Hello Work Sakai
   Sakai Chiho Godo Chosha 1-3F, 2-29 Minamikawara-cho, Sakai-ku, Sakai City
   Tel: 072-238-8301

Q: Nag-tratrabaho ako bilang isang part-timer. Sinabi ko sa superior ko na gusto kong kumuha ng paid leave para maka-attend ng aktibidad sa eskwela ng anak ko. Ang sinabi nila sa akin ang part-timer ay hindi pwedeng mag-absent sa pamamagitan ng “paid leave”. Ganyan ba talaga ang sistema dito sa Japan?

A: Obligado ang employer na bigyan ng paid leave ang lahat ng empleyadong (Regular Worker, Full Timer, Part-timer, Arubaito) nakapagtrabaho nang tuluy-tuloy ay may karapatang magbigyan ng paid leave ayon sa bilang ng pinasok nito. Ang paid leave ay kailangan ng empleyadong na ma- kompleto nyang mag-trabaho ng 6 na buwan. Sa 6 na buwan na pagtrabaho kailangan umabot na mahigit pa sa 80% nang bilang na pinasok para makakuha ng “paid leave”. Ang paraan ng pag gamit ng paid leave ay ayon sa status ng [bilang ng araw] at [oras] sa loob ng isang Linggo. At kung gusto mong gamitin ito may karapatang kang gamitin ito. Ang kailangan mo lang ay may sapat at maayos na dahilan, hindi pwede na [marami kang ginagawa] bilang dahilan para gagamitin ang “paid leave.” O kaya naman pwede mong gamitin ang paid leave ayon sa pag-bago ng araw o oras kung meron ka kinakailangang dahilan kung bakit mo gagamitin ang paid leave na ito.

Q: Bigla akong sinabihan na babawasan ang suweldo ko sa susunod na buwan. Kailangan ko bang pumayag?

A: Ayon sa mga Labor Kondisyon na Nakasaad sa Kontrata ng Employer ang basihan ng mga patakaran ng Empleyado sa pag-papasahod, araw ng bilang ng pasok sa trabaho at oras ay naka ayon sa Kontrata ng mga trabahador. At kung meron mang pag-babago sa kasunduan sa pagitan ng employer at ng mang-gagawa, maliban sa natatanging sitwasyon. Hindi basta-bastang bawasan ang sweldo batay sa kanilang sariling paghuhusga nang walang pahintulot ng mga mang-gagawa, dapat may makatuwirang paliwanag at pagsang-ayon.

Q: Doon sa pinag-tratrabahuan ko hindi na ako sinasahuran. Ano ang dapat kong gawin?

A: Ayun sa batas ng pag-papasahod, kung anuman nakatakda sweldo ng mang-gagawa sa pinasok sa bawat buwan ay kailangan sahuran nito sa nakatakdang araw ng sweldo. At kung mayroon pang sahod na hindi nababayaran maaaring komunsulta sa “Opisina ng Pamantayan sa Pamantayan sa Pag-tratrabaho or Labor Standards Inspection Office na nasasakupan ng opisina. Kung dahil sa pagkalugi ng kumpanya, maaaring gumamit ng “Unpaid Wage Payment Security System” ayon sa batas.

Q: May kontrata akong magtrabaho sa isang kumpanya ng 1 taon, pero kinakailangan kong umalis ng trabaho bago matapos ang kontrata. Labag daw sa kontrata yon at binawasan nila ang sweldo ko. Hindi ko ito matanggap.

A: Kung fixed-term kontrata sa trabaho ay may natitira pang-panahon, ayon sa bilang kontrata na pinirmahan mo, hindi ka maaaring mag-retiro sa kalagitnaan ng karera ng kontrata sa trabaho mo, kung meron kang hindi maiiwasang dahilan, na para mag-retiro sa taon ng kontrata mo. Kailangan mong ipaliwanag nang maayos ang sitwasyon at humingi ng pang-unawa sa iyong employer. Tungkol sa pag-ayos ng sweldo, dahil sa “no work, no pay,” walang bayad ang hindi napagtrabahuhan. Ngunit ipinagbabawal ng Labor Standards Act ang pre-set penalty o Liquidated damages para sa breach of labor contract. Kung ganitong probisyon, illegal ang kontrata. Para sa detalye kumonsulta sa Foreign Workers’ Consultation Corner.

Q: Nagtratrabaho ako sa pabrika. 4 kaming mang-gagawa sa pamamahala ng aming team – leader na Hapon. Sinabihan ako ngayon ng team leader namin na mag-resign na raw ako sa trabaho ko. Kailangan ko bang sumunod sa kaniya?

A: Ang mga pattern para sa pagtigil sa trabaho ay ang mga sumusunod: ① Kapag kusang-loob na umalis ang trabahador (Pagbibitiw sa tungkulin), ② Kapag sinabi ng employer na “Gusto ka ng huminto sa trabaho” (Rekomendasyon sa pagpapaalis o pagreretiro), at ③ kung tinanggal ka ng employer bilang disiplina (Pagtanggal sa Trabaho bilang Disiplina). Alamin kung anong sitwasyon ang batayan mo.

• Kung pabiro sinabi ng superior mo na “mag-resign” sa trabaho, mababa ang posibilidad na opisyal ang desisyon ng employer sa sinabi nito pag-resign. Hindi mo kinakailangang sumunod dahil lamang sinabihan kang hwag ka ng mag-trabaho.
• Kung sunud-sunod ang pagkakamali mo sa trabaho at sinabihan ka ng superior mo na “mag-resign” ka sa trabaho, may posibilidad na sumusunod ka sa patakaran ng employer at sinabihan kang magbitiw ng trabaho. Sa ganitong kaso, kung mag-rekomenda sa empleyado na magbitiw ng trabaho bilang patakaran ng employer, ang tawag dito ay rekomendasyon lamang ito “Rekomendasyon na bumitiw sa Trahaho”. Ang rekomendasyon paghingi ng pagbitiw sa trabaho lamang. Nasa sa iyo kung papasok ka pa o hindi. Bilang patakaran, kung hindi sasang-ayon ang empleyado, hindi ka puwedeng tanggalin ng employer.
• Kung sinabihan ka ng employer na “bumitiw sa tungkulin” dahil may nagawa kang malaking problema, maaari itong abiso ng “Pagtanggal bilang disiplina.” Kung nanakit ka ng tao sa trabaho o sa pribadong buhay mo tulad ng pang-abuso sa pananalita, pam-bubugbog o pag-harass na nagresulta sa pagbahid ng pangalan ng employer at nasira ito, maari kang paalisin ayon sa patakaran nito (Pagtanggal sa Tungkulin bilang Disiplina). Ang disiplina sa nagawang kasalanan ay naka-takda sa Panuntunan sa Trabaho. Ang tawag sa pag-papaalis ng employer sa empleyado ay Pagtanggal sa Tungkulin bilang Disiplina. Sa kasong ito, mahalaga na may maayos na pag-susuri at mga sapat na dahilan kung bakit umabot sa ganitong pag-papatanggal sa alituntunin na tinutukoy. Kung hindi ka kumbisido sa dahilan ng pag-papatanggal o pag-tanggal saiyo at hindi ka sumasang-ayon sa mga reklamo ng employer, dapat kang humingi ng pag-bawi o dapat bawiin ng pag-papatanggal saiyo ng employer.

Q: Nagtratrabaho ako bilang isang teknikal na trainee ng intern. Noong Enero, halos araw-araw akong nagtrabaho mula 9:00 hangang 8:00 ng gabi. Noong Pebrero, hindi ganoong ka-busy. Nagtrabaho ako mula Lunes hanggang Biyernes ng 9:00 ng umaga at natapos nang 6:00 ng gabi. Subalit pareho ang suweldo ko para sa Enero at Pebrero. Hindi ba ako makakatanggap ng overtime pay?

A: Ayun sa batas na naka-takda mga patakan sa pamamahala ng employer ay may “Oras ng Pag-tratrabaho”. sa isang linggo may 40 oras at sa isang araw may 8 oras hindi bilang dito ang pahinga sa trabaho, at sa isang lingo dapat 4 na araw ang trabaho at kung papasok sa mahigit sa nasabing araw sa isang lingo pwedeng magbiyan ng yan karagdagang sahod ito ay “Legalidad ng Oras ng Pag-tratrabaho”. Kung magtratrabaho nang lampas sa oras na ito, sa regular na oras ng pagtratrabaho, puwede kang tumanggap ng dagdag na sahod (overtime pay). Gayundin, ang employer ay dapat mag-bigay sa empleyado ng 1 araw sa isang linggo o 4 na araw sa isang buwan na “Legal na Bakasyon”. Puwede ring makatanggap ng karagdagang suweldo kung magtratrabaho sa mga araw na ito. Ang minimum rate ng karagdagang suweldo ay itinakda ng batas. Pareho ito kahit sa technical trainee intern. Subalit hindi nasasakop ang mga industriyang agrikultura, livestock at fisheries sa mga regulasyong ito, kaya mag-ingat o suriin ng mabuti.

Q: Empleyadong dayuhan ang nakaranas ng pang- aalipusta . Sinabihan siya ng kanyang boss na hapon  ng malalaswang salita dahil sa pang-aalipusta ng Boss nya sumasama ang pakiramdam niya. Paano ito masusupil ng maaayos?

A: Ayon sa Act on Securing , Etc. of Equal Opportunity and Treatment between Men ang Women in Employment, Artikulo 11, obligadong magpatupad ang employer ng mga kinakailangang hakbang upang hindi maapektuhan ang kondisyon sa trabaho ng empleyado batay sa pagtugon niya sa sexual remarks/acts, at upang hindi masira ang work environment ng sexual behavior. Maaaring humiling ng aksiyon sa employer at kumonsulta sa union kung mayroon. May special hotline ang Osaka Prefectual Labor Consultation Center (06-6946-2601 Telepono para sa Sexual Harassment Consultation).

Q: Nawalan ako ng pagkakakitaan dahil nagsara ang pinapasukan kong kompanya. Makakatanggap ba ako ng unemployment benefits?

A: Ang unemployment benefits (basic allowance) sa “Employment Insurance” ay para sa mga nawalang trabaho (pagkalugi, dismissal, resignation, retirement) na may kakayahan at kagustuhanng magtrabaho ngunit walang trabaho; layunin nitong mapatatag ang pamumuhay at mapabilis ang re-employment. Sa pagkalugi/dismissal, ituturing kang specially qualified recipient. Para sa specially qualified o specific reason leavers (hal. natapos na fixed-term contract nang walang renewal, o may makatuwirang dahilan), kung sa nakaraang 1 taon bago ang separation ay may higit sa o katumbas ng 11 araw ng coverage sa 6 na buwan (pinagsama), kwalipikado ka. Mag-apply sa pinakamalapit na “Hello Work.”

Q: Bing Arubaito (part-time), maaari ba akong mag-miyembro Social Insurance?

A: Oo, kung matutugunan ang mga kondisyon:

1. Ang regular na oras ng trabaho sa isang linggo at regular na araw ng trabaho sa isang buwan ay may katumbas 3/4 o higit pa ng regular na empleyado na may kaparehong tungkulin sa kumpanya.
2. Kung hindi aabot sa 3/4, dapat lahat ng nakasaad sa mga sumusunod ay matugunan:

• 20 oras o higit pa ang regular na oras ng trabaho sa isang linggo
• Ang pagtagal sa serbisyo ay isang taon o higit pa, o inaasahang umabot ng isang taon
• Buwanang sahod na 88,000 yen o higit pa
• Hindi isang estudyante
• Kumpanyang na may higit 501 empleyado

Q: Nagkasakit ako at hindi makapagtrabaho. Sa katayuan ko na ito mahirap mamuhay na wala akong natatanggap na sahod habang naka-leave, na kung maaari na may tulong ako maasahan habang nag-papagaling ako.

A: Kung non-work-related ang sakit/aksidente at kailangan ang pahinga, maaaring tumanggap ng Sickness and Injury Allowance 『Shobyo Teate』 mula sa health insurance. Mula sa ika-4 na araw na hindi pagpasok ( matapos ang 3 araw na waiting period, kabilang ang paid leave at weekends/holidays), babayaran ang bawat araw na hindi makapasok .
Minimum: Average ng Standard Monthly Remuneration Amount (nakatakda sa Health Insurance Act) ng nakaraang 12 buwan bago masakop nitong allowance, ÷ 30(days) x 2/3.

Q: Naospital ako bilang biktima ng aksidenteng trapiko. Anong danyos ang maaari kong hingin?

A: Babayaran ito mula sa Compulsary Automobile Liability Insurance (Jibaiseki) ng nakasagasa at mula sa voluntary insurance. Ang Jibaiseki ay para sa personal injury lamang at may limit na \1.2M; lampas dito, sakop ng voluntary.

Kung hindi matukoy ang nakasagasa o walang Jibaiseki/kakayahan magbayad, maaaring gumamit ng Government Compasation System na nagbibigay ng katumbas na proteksiyon. Para sa claims atbp., kumonsulta sa mga sumusunod (karaniwang sa wikang Hapon lamang; magdala ng interpreter):

1. Konsultasyon para sa aksidente ng mga behikulo ng Asosayon ng mga abogado
2. Legal Consultation para sa Dayuhan ng Osaka Bar Association
3. Automobile Insurance Claims Consultation Center
4. Traffic Accident Disputes Resolution Center

Q: Naaksidente ako gamit ang bisikleta at may nasaktan ako. Anu-ano ang mga pananagutan ko?

A: Itinuturing na sasakyan ang bisikleta sa ilalim ng Road Traffic Act. Kung nasaktan ang iba o may nasira, magkakaroon ng civil liability (danyos). Depende sa antas ng pagkukulang , maaaring may criminal liability din. Sa Osaka, obligado ang bicycle insurance sa ilalim ng prefectural ordinance.

Q: Pagka-bili ko ng bisikleta, inalok ako ng tindahan na magparehistro sa anti-theft ng bisikleta. Kailangan ba iyon?

A: Oo. Alinsunod sa Batas sa Pagsulong ng Ligtas na Paggamit ng Bisikleta at Comprehesive Parking Measures, ang gumagamitng bisikleta ay dapat magpa-rehistro. Tungkulin din ng tindahan na himukin ang pagpaparehistro.

Ang Pagrerehistro ay nakakatulong ito sa pag-iwas sa pagnanakaw , pagbawi ng ninakaw, at sa pagbawi ng bisikleta na-tow sa ipinagbabawal na lugar.
Osaka Bicycle Dealers Crime Prevention Cooperation Association  
Osaka Prefectural Crime Prevention Association Federation

Q: Inaresto ang asawang dayuhan dahil sa pananakit, Paano ang dalaw at pagsagawa ng imbestigasyon?

A: Pagkatapos ma-aresto maaaring i-detain hanggang 72 oras sa pulisya. Kung ma-approbahan ang detensyon , maaaring hanggang 20 araw habang nagdedesisyon ang prosecutor kung kakasuhan. Sa panahong ito,iimbestigahan ng pulis at prosecutor at gagawa ng tala ng mga pahayag (record of statement). Kapag na-prosecute, karaniwang mananatili sa detention hanggang sa paglilitis. Maliban lamang kung ang nakakulong ay pinagbabawalang tumanggap ng bisita, puwedeng bumisita ang ibang tao bukod sa abogado. Ngunit maaaring may tagapagbantay at limitado ang oras ang inyong pag-uusap.

[ On-Duty Lawyer System ]
Libre, isang beses, maaaring ipadala ang abogado . Maaaring ipaliwanag ang proseso, karapatan at tumulong sa pakikipag-ugnayan sa pamilya . Maaaring magpatawag ang pamilya, kakilala, o mismong inaresto ng abogado sa Osaka Bar Association・Duty Lawyer : 06-6363-0080

Q: Kailangan ko ng Police Clearance/ Certificate of No Criminal Record para sa dayuhang ahensiya.  Sinabihan ako ng isang pampulikong institusyon ng ibang bansa na kailangan ko ng police clearance. Saan ako makakakuha nito?

A: Tinatawag na “Travel Certificate” o “Certificate of Criminal Record.” Kung ikaw ay naka-register sa Osaka o huling rehistro sa Japan na residente ay sa Prepektura ng Osaka, puwede kayong mag-aplay sa Forensics Division Overseas Travel Section ng Police Headquarters ng Prepektura ng Osaka (06-6943-1234) Walang bayad. Kailangan ng dokumento (Listahan ng mga hinihingi ng pampublikong opisina) na nagpapakitang kailangan ang sertipiko na ito at ang pasaporte, atbp.. Siguraduhing dala ang lahat na papeles bago mag-aplay.Hindi puwedeng proxy ang mag-aplay. Mag-tanong muna bago pumunta.
Police Headquarters ng Osaka

Q: Dayuhang babae na nakakaranas ng Domestic Violence sa kanyang asawa. Paano humingi ng tulong?

A: Sa ilalim ng Act on the Prevention of Spousal Violence and the Protection of Victims (Anti-DV Law) sakop ang pisikal na karahasan at mga pananalita na nagdudulot na may masamang epekto sa isipan at katawan. Sakop din ang mga Common-law marriage (live-in). Kung nagpapatuloy pa rin ang karahasan pagkatapos ng diborsyo o paghihiwalay ng common-law na relasyon, sakop pa rin.
Para maprotektahan ang buhay at pananakit sa biktima, mula sa panganib, puwedeng humiling ang biktima sa korte na pagbawalan na huwag lumapit ang asawang nananakit o puwedeng paalisin sa bahay sa pamamagitan ng pag-sagawa ng Protection Order (Utos ng proteksyon).

Mayroong mapag-sanggunian ang may problema sa DV, maaari ring lumapit sa pulis. Tumatanggap ang Osaka Prefectural Women’s Counseling Center ng mga konsultasyon sa ibang wikang banyaga sa pakikipagtulungan sa OFIX.

• Osaka Prefecture Women’s Consultation Center: 06-6949-6022 / 06-6946-7890
• Iba pang mapapagkonsultahan

Q: Ini-stalk ako ng kasamahan ko sa trabaho. Saan ako pwedeng kumunsulta?

A: Ang mga Stalkers ay uri ng mga taong Hopeless Romantic. Sila yung mga taong masaya na sa tuwing marami silang nalalaman tungkol sa kanilang napupusuan o Crush. Masaya na na sila kahit pasunod sunod lang sila ng tingin kay Crush. Kahit sa pang iistalk nila, nalalaman nila kung sino ang gusto ni Crush. Ang pagsunod, pagsubaybay, pagkuha ng impormasyon kung saan kayo o ang mga taong malapit sa inyo ay naroon na sya na walang pahintulot para lang punan ang damdaming romantiko o punan sama ng loob dahil sa hindi matugunan ang damdamin ng Stalker, para makontrol ang ganitong gawain merong “Act on Regulation of Stalking” (Stalker Regulation Law) na naitatag.

Kung may nag-iistalk sa iyo at natatakot ka,makipag-ugnayan sa pulis. Sa kahilingan ng nagrereklamo, ang pulisya ay maaaring magbigay ng babala sa stalker para tumigil sa pag-istalk o gumawa ng mga administratibong hakbang tulad ng pagbibigay ng utos na itigil ang pag-istalk niya. Gamit ang Stalker Control Act at iba pang kaugnay na batas at regulasyon, maaaring arestuhin ang stalker para maiwasan ang pananakit nito o maaaring gumawa ng hakbang para bigyan ng proteksiyon ang biktima.

Tumatanggap din ng konsultasyon ang Osaka Prefectural Women’s Counseling Center. Ang naging biktima ng mga Stalker.

• Pulisya ng Prepektura ng Osaka Hotline para sa Stalking: 06-6937-2110
• Osaka Prefecture Women’s Counseling Center: 06-6949-6022/06-6946-7890

Q: Dadalhin ko ang anal kong nasa elementarya sa Japan para magkasama na kami. Ano ang mga opsyon sa paaralan.

A: Ang mga opsyon: public, private, international schools, at ethnic schools (paaralang pang-dayuhan)

[ Pampublikong Paaralan (Public Schools) ]
Mag-rehistro ng tirahan, kumonsulta sa Board of Education- School Affairs, kumuha ng Enrollment Guidance at Transfer Permit, at pumunta sa itinakdang paaralan at itinalagang araw.

[ Pribadong Paaralan (Private Schools) ]
Diretsong makipag-ugnayan sa napiling paaralan bawat paaralan ay may iba-iba ang patakaran sa pagtanggap.

[ Paaralang Pandayuhan (Foreign Schools) ]
Nagtuturo sa English o sa sariling wika. May mga incorporated at may unaccredited din (karaniwang miscellaneous schools). Tiyakin muna kung may bakante para tumanggap ng bagong estudyante.

Q: Mayroong estudyanteng dayuhan na hindi marunong mag-hapon na galing sa kanyang bansa na nasa junior high school ang pinagmulan nya na lilipat sa Japan bilang junior high school. Ano ang mga sistema para masuportahan ang mag-aaral.

A: Sa Osaka, pangkaraniwan sa mga elementary/junior high school nagtuturo ang mga guro sa wikang hapon. Kung kinakailangan, nagpapadala ang eskwelahan ng interpreter o education supporter. Kung hindi rin marunong mag-hapon ang mga magulang, maaaring humiling ng interpreter para sa mga parent-teacher meeting. Para sa detalye, magtanong sa homeroom teacher ng eskwelang pinupuntahan ninyo. Tingnan ang “Multilingual School Life Support Information.”

Q: Libre ang matrikula ng anak kong nag-aaral sa pampublikong elementarya ngunit may mga bayarin sa school supplies at hindi ko kayang matustusan.

A: Para sa mga nahihirapang pamilya na may mga anak na nag-aaral sa elementary at junior high schools at may problema sa pag-aaral dahil sa pinansyal na kadahilanan, may School Expense Subsidy Program para makatanggap ng sapat suporta para sa edukasyon ng mga batang estudyante. Ang mga gastusin sa materyales sa pagtuturo, aktibidad sa labas ng paaralan (extracurricular activities), school trip at school lunch ay sakop ng programa nito. May pamantayan sa kita para makatanggap nitong benepisyo. Maaaring sumangguni sa paaralan na pinapasukan ng inyong mga anak o sa Board of Education.

Q: Kararating lamang dito sa Japan ang batang dayuhan na walang alam sa wika ng Hapon, maari ba siyang pumasok sa public high school? Ang exam na kinukuha ng mga batang Hapones ay Pareho ba rin ng exam niya?

A: May mga kailangang proseso para makapasok sa isang pampublikong senior high school. Para kumuha ng kursong pangkalahatan, bagaman at kailangan pa rin niyang kumuha ng eksamen na pareho sa kinukuha ng mga Hapones, ang prefektura ng Osaka ay nagbibigay ng konsiderasyon para sa mga estudyanteng dayuhang hindi bihasa sa wikang Hapon. Binibigyan ng konsiderasyon mula Grade 1 pataas. Ang mga sumusunod na konsiderasyon na binibigay:

1. Pagpapahaba ng oras ng eksamen
2. Ang paggamit/pagdala ng diksyunaryo
3. Ang paglalagay ng “furigana” sa mga kanji

Mayroon mga impormasyon tungkol sa edukasyon sa pagtaguyod sa pag-aaral na makikita sa homepage  “Impormasyon sa Suporta sa Buhay Paaralan sa ibat-ibang wika.” Maraming beses kada taon na nagbibigay ng gabay at impormasyon upang maitaguyod ng mag-aaral ang karerang kurso na kukunin, kaya gamitin ang mga pagkakataon na ito.
Sakali na talagang hindi marunong sa wikang Hapon , mag-aaral muna sa Japanese Language School upang magkaroon ng husay sa wika. Sangguniin ang Homepage ng Association for the Promotion of Japanese Language Education.

Q: Mayroon bang mga pampublikong “senior high school” sa Osaka na may slot para sa mga dayuhang bata?

A: Mayroong pampublikong paaralan sa Osaka na mayroong slot para sa mga batang Hapones na bumalik sa Japan pagkatapos magaral sa Tsina at mga dayuhang estudyante. Tumatanggap lamang sila ng mga lilipat mula Grade 4.

Para sa karagdagan detalye, tignan ang file ng Osaka Prefecture Board of Education High School Division ng Listahan ng mga Paaralang Nagsasagawa ng Entrance Selection sa Kasalukuyang Taon.

Q: Meron bang scholarship? Paano mag-apply?

A: Para sa University, Junior College, at Specialized Trainning Colleges ( Specialized Cources), at para sa High School at Specialized Training (upper secondary), tingnan ang website ng  Osaka Prefectural Board of Education. May mga sariling scholarship din ang ilang paaralan.  

Q: May pinsan ako na nasa kanyang bansa na gustong mag-aral sa unibersidad sa Japan. Ano ang hakbang na dapat simulang gawin?

A: Para sa multilingual makikita ang impormasyon kung paano mag-aral sa Japan sa website ng JASSO Japan Student Services Organization.

Q: Gusto kong mag-aral ng wikang hapon at naghahanap ako ng Klase na nagtuturo sa malapit sa bahay.

A: Gamitin ang website para sa mga Klase na nagtuturo ng Japanese sa Osaka.
Osaka Literacy & Japanese Language Center

Q: Gusto kong pag-aralin ang anak ko sa foreign school. Anu-anong paaralan ang mayroon?

A: Alamin sa Listahan ng mga Internasyonal na paaralan sa Osaka at sa Kansai Area.

Q: Nag-aral sa International school mula elementary hanggang high school. Makakapasok ba sa unibersidad sa Japan?

A: Ang karamihan ng international school ay hindi eskwelang pumapailalim sa School Education Law Article 1. Pumapasok ang karamihan sa kategoryang “miscellaneous schools”. Tingnan sa website ng Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technolog(MEXT) listahan ng mga paaralan na may University Entrance Qualification. 

Q: Ako ay isang empleyado ng isang kompaniya. Kailangan ko bang mag-file ng Final Income Tax Return?

A: Kung mayroon kang sobrang sahod na \200,000 bukod pa sa suweldo at tumatanggap ng suweldo mula sa 2 lugar sa ibang income na lalagpas ng \200,000 o kung ang isang taon ang income mo ay lalampas ng 20 milyon, o may gastusin kang medikal na ibabawas, kailangan mong mag-file, may witholding ka man o wala. 

Q: Gusto kong mag-file ng income tax return ngunit uuwi ako bago matapos ang taon.  Anong dapat kong gawin sa ganitong sitwasyon?

A: Ang nakatakdang panahon para mag-file ng income tax return ay mula Pebrero 16 hanggang Marso 15 ng bawat taon.  Kung uuwi ka sa bansa mo bago nito at hindi ka makakapag-file, mag-assign ka ng tax administrator mo at ipa-file mo sa kanya. Kung hindi ka mag-aasign ng tax administrator mo, pumunta ka sa tax office maaari kang mag-file ng “quasi-final return” bago ka umalis. Magtanong ka sa pinakamalapit na tax office.

Q: Paano kinikilala ang personal na residents’ tax?

A: Ang lokal na resident tax ay binubuo ng “Prefectural resident tax” at “Municipal resident tax.” Kung “residente” rin ang dayuhan, ang buwis na babayaran niya depende kung saan siya nakatira sa araw ng Enero 1. Kung hindi residente, hindi kailangang magbayad ng buwis. Subalit kung ikaw ay nagpapatakbo ng negosyo o may ari-arian, magbabayad ka ng buwis na kinokolekta per capita levy. Para sa mga detalye, maaaring makipag-ugnayan sa tanggapan ng munisipyo ng iyong tinitirahang lugar. Mayroon ding isang sistema kung saan ang mga empleyadong tumatanggap ng sahod ay pwede ring magbayad sa pamamaraan ng pagkaltas sa sahod. Ang kinaltas sa sahod ay babayaran ng kumpanya sa munisipyo ng iyong tinitirahan.

Q: Gusto kong magmaneho ng motorsiklo, pero wala akong lisensya para mag-motorsiklo sa bansa ko.

A: Kung kukuha ka ng lisensya ng motorsiklo kumporme sa gusto mo kuning klase ng motorsiklo, dahil may iba-ibang klase ng laki ng motor, kaya naiiba ang pag-kuha ng lisensya ng motorsiklo. Para sa detalye, tingnan ang wedsite ng Osaka Prefectural Police.

Q: Gaano katagal ang bisa na pwedeng gamitin ang international driving permit?

A: Ang international license ay isang lisensya na ini-isyu ng mga bansang kasama sa Geneva Convention. Tignan lang ang HP ng Pulisya ng Osaka (Wikang Hapon lamang) para sa mga bansang pwedeng gamitin ang lisensyang ito.

[ Bisa ng IDP ]
Hangga’t valid ang lisensya ay pwedeng gamitin at sa loob ng 1 taon mula sa petsa ng pagpasok sa Japan. Subalit kapag ang dayuhang naninirahan sa Japan at lumabas ka ng Japan at bumalik pagkatapos ng kumulang sa 3 buwan, hindi iyon itinuturing na valid entry, para sa muling pagsisimula ng 1- taon na bisa, hindi mare-reset ang petsa ng bilang ng valid date ng IDP.

Q: Bumili ako ng second-hand na kotse. Anu-anong proseso ang kailangan?

A: Pagkabili ng lumang sasakyan ang mismong nakarehistro sa papel ng sasakyan ay dapat palitan ng pangalan ng nakabili at irehistro ang pangalan ng nakabili . Ang mga aplikasyon ay dapat gawin sa Transport Bureau o kaya sa Motor Vehicle Inspection and Registration Office na may hurisdiksyon sa lokasyon ng bagong may-ari. Ang pamamaraan sa pag asikaso nito ay naiiba sa lunsod na tinitirhan ng dating may-ari at ang bagong may-ari. At kung para naman sa mini-car na sasakyan ay mag-tanong sa Organization ng Light Motor Vehicle Inspection.

Q: Ang binili kong appliance sa isang malaking appliance store ay may 1 taon na insurance. Nasira ito kahit pangkaraniwang ginamit ko lang. Nang ipinagawa ko, hiningian ako ng bayad. Anong dapat kong gawin?

A:  Pwede kang mag-konsulta sa National Consumer Affairs Center of Japan sa inyong lungsod, kung saan ka nakatira. Karaniwang walang marunong magsalita ng dayuhang wika, kung kaya’t dapat magsama ng kakilalang marunong mag-hapon. Ang National Consumer Affairs Center of Japan ay isang institusyong pampubliko na tumatanggap ng mga reklamo mula sa mga consumer tungkol sa serbisyo o produkto.

Q: Kailangan ko ng Abigado para sa diborsyo, ngunit wala akong pera. May sasalo ba muna ng gastos para sa akin?

A: Kung family matters katulad ng diborsyo o civil na kaso, pwedeng gamitin ang “Civil Legal Aid System” (sa Japan Legal Support Center ― Ho-Terassu). Isang sistema ito na pwedeng gamitin kung nahihirapan ka sa pera, sa pagkuha ng suporta sa husgado at sa paggawa ng mga dokumeto. Sa ilalim ng sistemang ito, makakakuha ng libreng konsultasyon, rekomendasyon sa mga abogado at notaryo, at pansamantalang babayaran ang mga gastos sa korte. Dahil ang tulong ay nauukol lamang sa mga taong may kaunting kakayahan, kailangan ng ebidensiya para magpapatibay na hindi sapat ang kita mo. Dahil dito maaari kang tumanggap ng tulong. Ang sistemang ito ay sakop din ang mga dayuhang legal na naninirahan sa Japan, para sa detalye sumangguni sa Japan Legal Support Center (Ho-Terassu).

Q: Nakaranas ako ng diskriminasyon bilang dayuhan . Gusto kong magkonsulta tungkol sa karapatang pantao ko.

A: May mga available na multilingual para sa dayuhan ang Human Rights Consultation Desk.

• Osaka Legal Affairs Bureau:
  0570-090911 (Wikang Ingles, Wikang Intsik, Wikang Koreano, Wikang Filipino, Wikang Portuges, Wikang Vietnamese, Wikang Nepali, Wikang Espanyol, Wikang Indonesiya at Wikang Thai)
• Osaka Bar Association:
  06-6465-1248 ( appointment reservation sa Japanese)
  080-7541-5891 ( para sa hindi Japanese)
  Legal na Pay  tuwing Biyernes 13:00 – 16:00 ( kailangan ng appointment reservation )

Q: Nagtapos ako sa isang unibersidad sa Japan, at sa pag-uwi ko nais kong dalhin ang diploma ko. Kailangan ipa-authenticate ( Apostille/ Consular Legalization. Saan pwedeng kumuha?

A: Para sa Authentication / Legalization ng mga opisyal na selyo, tingnan ang website ng Ministry of Foreign Affairs.

Q: Pagkahatol ng diborsyo, nagpasya maninirahan ako sa Japan kasam ang anak ko. Napakamahal ng upa ng pribadong pabahay na inuupahan namin at hindi na kayang bayaran, kaya gusto kong lumipat sa pabahay ng prepektura (fuei jutaku).

A: Ang Pampublikong pabahay ay para sa mga tao mababa ang sahod upang makakuha ng sapat natirahan na naaayon sa kanilang kita. Kahit na ang mga Dayuhan na nakatirang rihistrado ay maaaring mag-apply, na kailangan dapat nilang okupado ang lugar na inaplayan. Kung sa isang pamilya na nag-iisa ang magulang, meron ordinaryong  tanggapan na pabahay at meron naman yong magka-iba pagtanggap na isinasagawa sa pabahay. Ang nakatira sa Osaka Prefecture na may trabaho ( ginagarantiyahan na kung saan sila nag-tratrabaho ) ay maaaring mag-apply upang matugunan ang kanilang limitadong kita. Dati, kapag lumipat,kinakailangan na may Guarantor, ngayon hindi na kailangan ng Guarantor.
Kung ang sambahayan na nag-iisa ang naghahanap buhay na magulang, mula sa (1) hanggang (5) na nakasaad sa sumusunod na mga numero na nito at kung meron ring sa isang sambahayan na may anak na wala pang 20 taong gulang mula sa huling araw ng panahon ng aplikasyon ito ay dadaan sa kategoryang na “Pang – Welfare Household.”

1. Ang naging mag-isa dahil sa pagkabiyuda・ diborsyo o hindi sa pamamagitan ng kasal naging magulang.
2. 1 taon mahigit na hindi malaman kung buhay o patay ang asawa. (may isinumite ” Missing Person’s Report” sa pulisya)
3. Ang mga inabandona ng kanilang asawa nang higit sa 1 taon. ( hiwalay sa asawa nang higit 1 taon base sa nakarihistro na sertipiko ng inyong residensyal )
4. Sitwasyong kahalintulad ng single-parent dahil sa DV at sirang pagsasama.
5. Sa kadahilanan na ang asawa ay nasa ibang bansa na hindi makatanggap ng sustento.

Para sa mga detalye, puntahan ang website ng Pabahay ng Prepektura ng Osaka.

Q: Mag-asawa pumunta dito sa Japan. Parehong may kita kaya’t hindi kwalipikado sa prefectural housing . Meron bang iba pang public housing?

A: Para sa middle- income households ito ang pampublikong paupahang pabahay ay ang mga sumunod.

[ Paupahan ng Pampublikong Korporasyon (Kosha Chintai) ]
Mga paupahan ng Osaka Prefectural Housing Supply Corporation. Kailangang rehistradong residente at income criteria.
(Aplikasyon) Pampublikong Korporasyon ng mga Tirahan sa Prepekturang Osaka

[ Osaka prefectural Specified excellent Rental Housing ]
Bahay na may subsidized na paupahan mula sa National at Prefectural Government para sa may takdang income bracket at may kasamang pamilya. Sakop ang dayuhan na may resident registration kung matutugunan ang kondisyon.
(Aplikasyon) PampublikongKorporasyon ng mga Tirahan sa Prepektura ng Osaka

[ Urban Renaissance UR Rental Housing ]
Mga bahay na pinamamahalaan ng Urban Renaissance Agency (UR). May bahay na pang-isang tao at may pampamilya rin. Ang dating “Housing Corporation Rental Apartments” ay tinatawag na ngayong “UR RentalApartments.” May mga tirahan para sa pang-isahang tao at pampamilya. Unahan sa pag-aplay at hindi na kailangan ng guarantor. May income criteria.
(Aplikasyon) UrbanRenaissance Agency

Q: Naghahanap ng matitirhan ang isang international student. Anu-ano ang mapapagpilian?

A: Para sa tirahan ng international students, mayroong mga ganito pagpipilian.

[ Dormitoryo ng mga International Student ]

• Osaka Foundation of International Exchange
  Osaka Prefecture Sakai International Hall (Orion Dormitory)
• Council for Promoting Corporate Support for International Students
  Programang pagtanggap sa employee dorms
• KyoritsuInternational Foundation Dormitoryo ng estudyante
• Ono Scholarship Foundation Dormitoryo sa Uenoshiba para sa mga estudyanteng babae

Marami ring Unibersidad ang may sariling dorm. Magtanong sa Student Affairs ng Unibersidad.

[ Public Housing ]

Kung may pamilya kayong pumunta sa Japan at natutugunan ang rekisito, maaaring mag-aplay ng tirahan sa prefectural/municipal housing.

Q: Gusto kong lumipat sa isang pribadong paupahang bahay. Narinig ko na may mga may-ari na ayaw magpaupa sa mga dayuhan. May paraan ba para makahanap ng bahay na puwede ang dayuhan?

A: Mayroong “Osaka Safe and Secure Rental Housing Registration System” sa Prepektura ng Osaka. Nakarehistro sa Prepektura ng Osaka ang mga pribadong paupahang bahay na may tiyak na kalidad at hindi tatanggihan ang mga taong nangangailangan ng pag-iintindi tulad ng mga dayuhan. Makikita ninyo ang impormasyon ng mga nakarehistrong bahay gamit ang “Safe and Secure Rental Housing Search System” at ang “Safety Net Housing Information Provision System.”

• Safe and Secure Rental Housing Search System
• Safety Net Housing Information Provision System

Maaari din kayong kumonsulta sa Real Eestate Shops na nakalista sa homepage ng Japan Rental Housing Management Association na may mga empleyadong nakakapagsalita ng wikang banyaga.

• Japan Rental Housing Management Association

Kung hindi pa rin kayo makahanap ng matitirhan, magtanong sa Prepektura ng Osaka sa tulong ng Osaka Foundation of International Exchange. (Maituturo namin sa inyo ang mga “Korporasyong Sumusuporta sa Paninirahan” na tumutulong sa mga dayuhan para makahanap ng tirahan.)
Ang “Korporasyong Sumusuporta sa Paninirahan” ay organisasyon na nagbibigay ng impormasyon at konsultasyon tungkol sa paglipat sa isang pribadong paupahang bahay para sa mga taong nangangailangan ng pag-iintindi sa paghahanap ng matitirhan tulad ng mga dayuhan.

Q: Sa kontrata ng paupahan, bukod sa renta ay may singil ng commo serevice fee, key money, deposit, at brokerage fee. Normal ba ito sa Japan?

A: Karaniwan sa Japan ang ilang natatanging kaugalian sa paupahhan, lalo na sa paunang gastos at renewal na maaaring mas mataas kaysa ibang bansa. Ang mga dagdag na bayarin ay ang mga sumusunod. Pakinggan nang mabuti ang paliwanag tungkol mga bayaring ito para maiwasan ang pagkakamali at di pagkakaintindihan.

[  Common Service (Management fee)]
Para sa kuryente sa common areas, paglilinis, inspeksyon ng kagamitan, ito ay karaniwang binabayaran nang hiwalay sa upa. Karamihan sa ibang bansa ang ganitong mga bayarin ay kasama na sa upa.

[ Key money ]
Ito ang binabayad sa may-ari ng bahay kapag makikipag-kontrata. Karaniwan 1-2 buwan na upa. Hindi refundable ( ngunit may mga no key money na unit).

[ Bayad sa Broker ]
Bayad ito sa real estate agent at hindi ito lalampas ng 1 buwan ng upa. Hindi na mababawi ang pera nito.

[ Deposit (security money) ]
Ito ang perang ibinabayad para paghahanda sa unpaid rent at gastos sa pag-aayos sa pag-alis ng nangungupahan . Karaniwan 1-2 buwan isini-settle sa pag-alis at ibinabalik ang sobrang halaga, minsan may non-refundable na bahagi.

[ Renewal Fee ]
Binabayda ito ng mangungupa sa may-ari kapag mag-re-renew ng kontrata. Nakasulat ito sa “Special Clause” (mga napagkasunduan ng lahat ng partido). Kalimitan, ang termino ng kontrata ay 2 taon. At ang halaga na ito ay non-refundable.

*At kinakailangan rin na pabayarin ang nangungupahan ng fire insurance at rent guarantee fee.

Q: Hinahanapan ako ng Guarantor para sa pakikipag-kontrata. Wala akong kakilala sa Japan. Paano ang aking gagawin?

A: Karaniwan na ngayon ang paggamit ng rent guarantor company sa halip na personal guarantor. Mayroon ding mga paupahan na talagang kailangan ang paggamit ng ganitong kumpanya na nagga-garantiya ng upa. Kapag dumating ang oras na hindi makapagbayad ang nangungupa dahil sa anumang rason, ang magbabayad ng upa sa may-ari ay ang rent guarantor company. Kung gagamit ng kumpanyang ito, kailangan ng nangungupahan na magbayad ng guarantee fee. Karaniwang 0.5-1 buwan ng renta sa unang taon, at \10,000~\20,000/taon sa mga susunod.

Q: Anu-ano ang mga dapat kong isaisip o pag-ingatan habang nakatira na ako?

A: Ang mga alituntunin sa pagtapon ng basura at ingay. Ang mga alituntunin sa pagtapon ng basura ay iba-iba depende sa tinitirhang lugar. Bukod sa kinakailangan mong ihiwalay ang basura ayon sa uri ng basura, iba-iba ang mga araw ng pagtapon ng basura depende sa uri nito. May mga lugar na makakauha ng pamphlet ng alituntunin sa pagtapon ng basura na nakasulat sa banyagang wika. Kung kaya’t ito ay itabi para laging tingnan sa tuwing maghahanda sa pag-tapon ng basura.

Sa mga Japanese apartment complex, kalimitan ay madaling magpasa ng tunog sa katabi, taas at baba na apartment, lalo na sa gabi at madaling araw. Maging maingat sa malaking salu salo, pagtugtog ng instrumentong pangmusika, at ang pag-uusap nang malakas na boses ang panimula ng hindi pagkakaunawaan ng magkapit-bahay.

Q: Nasira ang aircon na kasama ng tirahan. Sino ang magbabayad ng pagpapaayos nito?

A: Depende ito kung ang aircon ay nilagay ng may-ari o iniwan lang nga dating nakatira. Nakalagay sa “disclosure statement” kung anu-anong kagamitan ang talagang kasama ng tirahan. Kung may masirang kagamitan na talagang kasama ng tirahan, huwag ayusin agad ito. Kontakin muna ang may-ari o management at sumunod sa sasabihin nito. May mga sitwasyon na puwede mong ipagawa agad ang kagamitan, tulad ng hindi pag-ayos nito ng may-ari o kinakailangang itong ipagawa kaagad. Kung ang rason ng pagkasira ay dahil sa pagpapabaya mo, maaari kang pagbayarin. Kung nasira ang gamit na iniwan ng huling nakatira, ang ikaw ang magbabayad ng pagpapagawa nito.

Q: Aalis na ako sa apartment. Dahil may butas sa pader, siningil ako ng karagdagang repair pera bukod sa deposit para ipaayos ito. Anong gagawin ko?

A: Kapag aalis ka sa isang tirahan, mayroong “obligasyong ibalik sa dating anyo” ang tirahan. Kung may sira o dumi na sadya・resulta sa pagwalang bahala ng nakatira, kailangang bayaran ng nangungupahan ang pagpapaayos nito. Kung nagbayad ka ng deposit, dapat kukunin ang bayad mula deposit. Kinakailangan din ng nangungupahan na itapon ang lahat ng mga gamit na hindi na niya kailangan, bago umalis. Kung ang sira o dumi ay dahil sa natural ng paggamit at pagkaluma, hindi ito responsibilidad ng nangungupa. Ang Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism ay naglalabas ng “Guideline and Problems in Restoration” (Wikang Hapon lamang) na pwede mong gamiting reference.

Pwede ka ring magkonsulta sa Lawyer’s Association ng inyong munisipalidad para maliwanagan mo kung legal na kinatatayuan mo at humingi ng tulong mula sa summary court na maging mediator sa usapan. Puwede mo ring gamitin ang Alternative Dispute Resolution (ADR) para makipag-ayos.

Q: Kung may iba pa akong tanong tungkol sa pabahay, saan puwedeng kumonsulta?

A: Ang Osaka Prefectural Housing Consultation Office ay tumatanggap ng iba’t ibang katanungan tungkol sa tirahan. Libre ang konsultasyon. At para sa dayuhan, nakikipagtulungan sila sa OFIX.
Tel: 06-6944-8269
*Maaaring tumawag nang direkta sa OFIX: 06-6941-2297
Address: Osaka Prefectural Government Annex 1F, 3-2-12 Otemae, Chuo-ku, Osaka
Office hours: 9:00 – 12:00, 13:00 – 17:00
Weekdays lamang (sarado sa national holiday, katapusan ng taon at Bagong taon)